Φυλλοξηρα - ΑΜΠΕΛΙ: Ποικιλια Σουλτανινα

Η φυλλοξήρα (Phylloxera vastatrix) είναι μία Αφίδα, έντομο που προέρχεται από την Β.Αμερική.
Παλαιότερες ονομασίες: Phylloxera vastatrix, Viteus vitifoliae.
Τάξη – Οικογένεια: Hemiptera – Phylloxeridae.

Το έντομο διακρίνετε σε πέντε μορφές, από τις οποίες οι δύο προκαλούν άμεση ζημιά: Η Κηκιδόβια ριζόβια μορφή (ακμαίο έντομο), που προσβάλλει και καταστρέφει τις ρίζες των ευρωπαϊκών ποικιλιών (δευτερεύοντες ξενιστές) και η Κηκιδόβια φυλλόβια που δημιουργεί κηκίδες στα φύλλα των αμερικανικών ποικιλιών (κύριοι ξενιστές).
  Περιγραφή (Μορφές & Βιολογία):

Η φυλλοξήρα παρουσιάζει πολύπλοκο βιολογικό κύκλο, με άπτερες και πτερωτές μορφές, παρθενογενετικές γενεές και, υπό κατάλληλες συνθήκες, εγγενή αναπαραγωγή. Οι δύο μορφές που προκαλούν άμεση ζημιά είναι:

• Ριζόβια μορφή: Ζει και τρέφεται στις ρίζες. Προκαλεί διογκώσεις και αλλοιώσεις που μπορούν να οδηγήσουν σε προοδευτική καταστροφή του ριζικού συστήματος, ιδιαίτερα στην ευρωπαϊκή άμπελο.
• Φυλλόβια ή κηκιδόβια μορφή: Εγκαθίσταται στα νεαρά φύλλα και προκαλεί χαρακτηριστικές κηκίδες. Εμφανίζεται κυρίως σε αμερικανικά είδη αμπέλου και σε ορισμένα υβρίδια και υποκείμενα, ενώ προσβολές φύλλων μπορούν να εμφανιστούν και σε ορισμένες ποικιλίες V. vinifera.

Δεν είναι απαραίτητο να εμφανίζονται όλες οι μορφές σε κάθε περιοχή ή αμπελώνα. Στις ρίζες το έντομο μπορεί να διατηρείται και να πολλαπλασιάζεται με διαδοχικές παρθενογενετικές γενεές, χωρίς να παρατηρούνται κηκίδες στο φύλλωμα.
Συμπτώματα: 
Στα φύλλα: Την άνοιξη, κατά την έναρξη της νέας βλάστησης, τα αυγά του εντόμου εκκολάπτονται και εγκαθίστανται στα φύλλα, τα οποία νύσσουν και μυζούν για να τραφούν, με αποτέλεσμα να δημιουργούν εξογκώματα στην κάτω επιφάνεια των φύλλων (κηκίδες). 
Σε έντονες προσβολές παρατηρούνται:

• Πολλές κηκίδες στο ίδιο φύλλο.
• Παραμόρφωση και περιορισμός της κανονικής ανάπτυξης του ελάσματος.
• Μείωση της λειτουργικής φυλλικής επιφάνειας και επιβράδυνση της ανάπτυξης, ιδιαίτερα σε ευπαθές φυτωριακό υλικό και μητρικές φυτείες υποκειμένων.eppo
• Η απουσία κηκίδων στα φύλλα δεν αποκλείει προσβολή των ριζών.

Στις Ρίζες: Καταστρέφει το ριζικό σύστημα επειδή τρέφεται πάνω στη ρίζα. Επάνω στα αναπτυσσόμενα ριζίδια, τα οποία φουσκώνουν και κιτρινίζουν, ή σε ώριμες, σκληρές ρίζες, όπου είναι δύσκολο να εντοπιστεί το φούσκωμα. Πανω στην προσβολή εμφανιζονται  νεκρωτικά στίγματα, που αποτέλεσμα της δευτερεύουσας μόλυνσης απο μύκητες.
Στο υπέργειο τμήμα: Η υποβάθμιση του ριζικού συστήματος εκδηλώνεται σταδιακά με μειωμένη ζωηρότητα, ασθενική βλάστηση, χλώρωση, περιορισμένη παραγωγή και τελικά ξήρανση των ευπαθών πρέμνων. Τα συμπτώματα μπορεί να εμφανίζονται σε κηλίδες μέσα στον αμπελώνα και να επεκτείνονται με τον χρόνο.
Επειδή αυτά τα συμπτώματα μοιάζουν με εκείνα άλλων προβλημάτων των ριζών ή της θρέψης, η διάγνωση απαιτεί εξέταση του ριζικού συστήματος και επιβεβαίωση της παρουσίας του εντόμου.
Τρόποι εξάπλωσης

• Η φυλλοξήρα μεταδίδεται με προσβεβλημένο φυτευτικό υλικό, ιδιαίτερα με ριζωμένα φυτά, καθώς και με μεταφορά χώματος και υπολειμμάτων ριζών πάνω σε μηχανήματα, εργαλεία και υποδήματα. Τοπικά, τα νεαρά κινητά άτομα μπορούν να μετακινούνται μεταξύ πρέμνων, ενώ συμβάλλει και η παθητική διασπορά τους.eppo+1
• Τα ανθεκτικά υποκείμενα προστατεύουν από σοβαρή ζημιά, αλλά δεν εξασφαλίζουν πάντοτε απουσία του εντόμου: ορισμένα μπορούν να φιλοξενούν πληθυσμούς χωρίς εμφανή εξασθένηση.

Παρακολούθηση: Ο έλεγχος επικεντρώνεται σε πρέμνα με ανεξήγητη μείωση ζωηρότητας, ιδιαίτερα όταν είναι αυτόρριζα ή βρίσκονται κοντά σε γνωστή εστία. Εξετάζονται προσεκτικά λεπτές και παλαιότερες ρίζες για χαρακτηριστικές διογκώσεις και παρουσία του εντόμου. Σε υποκείμενα και ευπαθή αμερικανικά είδη ελέγχεται επιπλέον η νεαρή βλάστηση για κηκίδες.

Αντιμετώπιση:
α) Χρήση ανθεκτικού ριζικού υποκειμένου (όπος το rootstock). Η επιλογή του υποκειμένου πρέπει να συνδυάζει αντοχή στη φυλλοξήρα με προσαρμογή στο έδαφος και στις συνθήκες του αμπελώνα. Ο όρος «rootstock» σημαίνει απλώς «υποκείμενο» και δεν δηλώνει από μόνος του ανθεκτικότητα· δεν προσφέρουν όλα τα υποκείμενα την ίδια προστασία.
β) Περιορισμός της κίνησης γεωργικών μηχανημάτων από μολυσμένες περιοχές.

Προληπτικά μέτρα:
α) Χρήση πιστοποιημένου, υγιούς φυτευτικού υλικού από ελεγχόμενα φυτώρια.eppo
β) Αποφυγή μεταφοράς ριζωμένων φυτών, χώματος και υπολειμμάτων ριζών από προσβεβλημένους αμπελώνες.eppo
γ) Σχολαστικός καθαρισμός μηχανημάτων, εργαλείων και υποδημάτων πριν από τη μετακίνηση σε άλλον αμπελώνα και εφαρμογή των προβλεπόμενων μέτρων βιοασφάλειας.
δ) Οργάνωση των εργασιών ώστε οι μη προσβεβλημένοι αμπελώνες να προηγούνται των προσβεβλημένων και περιορισμός των άσκοπων μετακινήσεων μεταξύ τους.
ε) Έλεγχος νέων εστιών εξασθένησης και επιβεβαίωση της διάγνωσης πριν αποφασιστεί αναφύτευση.

Διαχείριση προσβεβλημένου αμπελώνα
α) Η ορθολογική άρδευση και λίπανση μπορούν να περιορίσουν την καταπόνηση των πρέμνων, αλλά δεν εξαλείφουν τη φυλλοξήρα ούτε υποκαθιστούν τη χρήση ανθεκτικών υποκειμένων. Σε σοβαρά προσβεβλημένους αυτόρριζους αμπελώνες, η βιώσιμη μακροχρόνια λύση είναι συνήθως η ανασύσταση με εμβολιασμένα φυτά σε κατάλληλα υποκείμενα.
β) Η χημική αντιμετώπιση της ριζόβιας μορφής δεν αποτελεί αξιόπιστη μέθοδο εκρίζωσης ή μόνιμης προστασίας. Τυχόν επεμβάσεις για καταστολή πληθυσμών, ιδίως της φυλλόβιας μορφής σε φυτωριακό υλικό, εξετάζονται μόνο με βάση τη συγκεκριμένη περίπτωση και τις ισχύουσες εγκρίσεις, χωρίς να αντικαθιστούν τα προληπτικά μέτρα.