Πληροφορίες και τρόπος λειτουργίας της δραστικής ουσίας cholecalciferol (για υγειονομική χρήση)
Το cholecalciferol (βιταμίνη D₃) χρησιμοποιείται σε ορισμένα σύγχρονα τρωκτικοκτόνα ως μη αντιπηκτικό, “ενός γεύματος” τρωκτικοκτόνο, με διαφορετικό μηχανισμό από τα κουμαρινικά: προκαλεί υπερασβεστιαιμία και ασβεστοποίηση ιστών στα τρωκτικά.
Τι είναι και γιατί χρησιμοποιείται ως τρωκτικοκτόνο:
Χημική ουσία: βιταμίνη D₃ (χοληκαλσιφερόλη), γνωστή από σκευάσματα συμπληρωμάτων/φαρμάκων.
Σε τρωκτικοκτόνα: δίνεται σε υψηλή δόση (π.χ. 0,075% = 750 ppm σε SELONTRA blocks), είναι κατάλληλη για πληθυσμούς ανθεκτικούς στα αντιπηκτικά (warfarin, brodifacoum, flocoumafen κ.λπ.).
Μηχανισμός δράσης στα τρωκτικά:
Η χοληκαλσιφερόλη προκαλεί: Υπερασβεστιαιμία (αύξηση ασβεστίου στο αίμα) ➨ αυξημένη απορρόφηση ασβεστίου από το έντερο,➨ αυξημένη απελευθέρωση από τα οστά, ➨ μειωμένη απέκκριση από τους νεφρούς.
➨ Κατά συνέπεια: ασβεστοποίηση (εναπόθεση ασβεστίου) σε ➨ τοιχώματα αγγείων, ➨ καρδιά, νεφρά, πνεύμονες, στομάχι, ➨ νεφρική ανεπάρκεια, καρδιακή δυσλειτουργία ➨ ανορεξία, λήθαργος, δίψα, πολυουρία, αδυναμία, θάνατος σε λίγες ημέρες.
Στα τρωκτικά, οι δόσεις των δολωμάτων έχουν σχεδιαστεί ώστε ένας μικρό αριθμό γευμάτων (συχνά 1-2 ημέρες) να οδηγεί σε θανατηφόρα υπερδοσολογία.
Πλεονεκτήματα έναντι αντιπηκτικών:
Διαφορετικός μηχανισμός ➨ χρήσιμο σε πληθυσμούς με αντοχή στα coumarin/“super‑warfarin”.
Χρόνος δράσης: θάνατος συνήθως εντός 3-7 ημερών μετά την έναρξη κατανάλωσης
γρηγορότερος έλεγχος αποικιών σε σχέση με κλασικά κουμαρινικά πρώτης γενιάς.
Συχνά περιγράφεται ως “ενός γεύματος” (single‑feed) ή “few‑feed” rodenticide, παρότι σε πρακτικό επίπεδο μπορεί να χρειαστούν μερικά γεύματα.
Τοξικολογία και κίνδυνοι:
Στους ανθρώπους σε υψηλή δόση ➨ υπερασβεστιαιμία, ναυτία, εμετός, πολυουρία, αφυδάτωση, νεφρική βλάβη, αρρυθμίες, αποτιτανώσεις ιστών.
Σε κατοικίδια (σκύλοι/γάτες) που μπορεί να φάνε δόλωμα: ίδιος μηχανισμός ➨ σοβαρή υπερασβεστιαιμία, νεφρική βλάβη, ανάγκη άμεσης κτηνιατρικής παρέμβασης (έντονη υποστήριξη, φάρμακα που μειώνουν το ασβέστιο).
Αντίδοτο: δεν υπάρχει “κλασικό” αντίδοτο όπως η βιταμίνη Κ για τα αντιπηκτικά, οι θεραπεία επικεντρώνεται σε ➨ διακοπή έκθεσης, ➨ μείωση ασβεστίου (ενδοφλέβια υγρά, διουρητικά, κορτικοστεροειδή, διφωσφονικά κ.λπ.) ➨ υποστήριξη νεφρικής/καρδιακής λειτουργίας.
Η χρήση των προϊόντων πρέπει να γίνεται μόνο σύμφωνα με την ετικέτα.