Πληροφορίες και τρόπος λειτουργίας της δραστικής ουσίας (z)-11-hexadecen-1-yl acetate (για υγειονομική χρήση)
Το (Z)-11-hexadecen-1-yl acetate είναι συνθετική φερομόνη σκόρων, για την συζευξη, που χρησιμοποιείται ως προσελκυστική δραστική ουσία σε παγίδες και σε συστήματα διαταραχής σύζευξης (mating disruption) για τον έλεγχο/μείωση πληθυσμών “σκορών” (λεπιδόπτερα αποθηκών και αγρού).
Δεν είναι κλασικό νευροτοξικό εντομοκτόνο, αλλά φερομονικό προσελκυστικό
Μιμείται την φερομόνη σύζευξης των θηλυκών εντόμων, προσελκύει τα αρσενικά σε παγίδες κολλητικές ή παγίδες φερομόνης ή διμιουργει κορεσμό τον αέρα με τη συνθετικη φερομόνη, μπερδεύοντας τα αρσενικά και μειώνοντας τις επιτυχείς συζεύξεις.
Έτσι, χρησιμοποιείται για εντοπισμό παρουσίας σκόρων (σε παγίδες φερομόνης), και για έλεγχο πληθυσμού μέσω μείωσης γεννήσεων.
Ταυτότητα δραστικής ουσίας, και ποια έντομα στοχεύει:
Χημική ονομασία: (Z)-11-hexadecen-1-yl acetate, ή [(Z)-hexadec‑11‑enyl] acetate.
Ανήκει στην ομάδα των straight‑chain lepidopteran pheromones (SCLPs), δηλαδή γραμμικά C₁₆ ακετικά εστέρες με ένα διπλό δεσμό (Z) στη θέση 11.
Έχει ταυτοποιηθεί ως βασικό ή συν-συστατικό σεξουαλικης φερομόνης σε αρκετά είδη λεπιδόπτερων (π.χ. grass webworm Herpetogramma licarsisalis μαζί με (11Z,13E)-hexadecadien-1-yl acetate), και βρίσκεται στην ίδια “οικογένεια” μορίων που χρησιμοποιεί η ΕΕ/US EPA ως φερομονικές δραστικές.
Στην πράξη κατατάσσεται ως βιοεντομοκτόνή/βιοφυτοπροστατευτική φερομόνη για έλεγχο σκόρων (αγρού ή αποθηκών, ανά σκεύασμα).
Μηχανισμός δράσης:
Δρα σε πολύ χαμηλές δόσεις (ng-μg ανά παγίδα), μέσω χημειοαισθητικής επικοινωνίας, ειδικοί οσφρητικοί υποδοχείς στα αρσενικά έντομα αναγνωρίζουν το μόριο, η πηγή φερομόνου (παγίδα, διανομέας) προσελκύει τα αρσενικά ή θολώνει το σήμα των φυσικών θηλυκών.
Είναι εξαιρετικά εξειδικευμένο για συγκεκριμένα είδη/ομάδες λεπιδόπτερων και ουσιαστικά δεν επιδρά σε άλλα ζώα ή στον άνθρωπο σε επίπεδο δράσης.
Τοξικότητα & ασφάλεια:
Ειναι ουσία πολύ χαμηλής οξείας τοξικότητας (oral Category IV),
Μπορει να προκαλέσει ήπιους δερματικούς και οφθαλμικούς ερεθισμούς μόνο σε αδιάλυτη μορφή,
Η χρήση του γίνεται σε πολύ μικρές ποσότητες (mg ανά διανομέα/παγίδα), σε κλειστά ή ημι‑κλειστά συστήματα, με αποτέλεσμα πρακτικά αμελητέο κίνδυνο για τον άνθρωπο και το περιβάλλον στις εγκεκριμένες χρήσεις.
(z)-11-hexadecen-1-yl acetate
Επιστροφή στην κατηγορία σκευασμάτων